quat,
das / der
;-tes/–
;1
.›Schmutz, Unrat‹; im Einzelnen auch: ›Dreck, Morast‹; ›Kot, Dung, Mist‹; ›Eiter‹; ütr.: ›Böses, Übel, Unheil‹; auch: ›Sünde‹; zu (Adj.);
Beleghäufung für das Md. und Nobd.
Phraseme:
jm. etw. zu quate gehen
›etw. jm. zum Unheil gereichen‹.Syntagmen:
q. ausnemen / essen / finden, jm. q. bringen / geben, die natur den q. austreiben
; j. ane q. sein, im q. harren, jn. in das q. stossen / werfen, j. im q. (der schande) liegen / rangen, etw. mit q. vermischen, auf die gasse schütten, der mund vor q. stinken
; das q. der ewigen verdamnis
.Wortbildungen:
quatfar
Belegblock:
Schade, Sat. u. Pasqu. (o. O. o. J.):
Euer mortbrennische that | Wem bringet sie das meiste quat?
wie ir
[
radices ›Graswurzeln‹]
hart in der erden und quöt, also hangen ir iez auch an einem kleinen behilf. so saltu
[eine eiternde Wunde]
weder uff sneyden von newes und rewmen das und den quot außnemen. Und also meyn ich, Bocks Emßer trawm von tzweyerley priesterschafft lige ym sand und quatt.
Das gumme [...] fast styncket so man eyn rauch do von machet oder daz vermischet ist mit holtz steyn erden oder ander qwat.
verbieten wir strenglich das niemant [...] keinerley entheltnus als kubel kachelen Hafen oder derglychen mit quat [...] vff die Gassen schütte.
Also daz Got hy gutlich tut | Den gerechten und gibt in gut | Und gibt dem ungerechten quat.
wer aber wil rangen in deme quate, | der wirt dar van beschissen drate.
Ebd.
3474
: ess ist gar ein snede gebet zu gote | wanne der mund stincket vor quate | van obergem trancke unnd spise.
Wy eyn bettel wip sente elsebeten in den quad styss
(Kapitelüberschrift). [die Melancholiker] sint schalckhaftig vnd zagen vnd sint quatfar, daz ist sj sint vinster an irme antlitz vnd vngeschaffen swartz an allem leibe.
Eva was an alles quat, | ee sy zerbrach gates gebat.
do methe vorderbt vnd kranket (er) sich myt den clisteria, do noch dy natura nicht aws treiben den qwat et cetra aws dem magen.
[Sawr ampfer] ist gut den, die lust haben, erden oder quat zu essen vnd andre grausame dingk.