malagranat,
der
;
starke Formenvielfalt:
malogranat, magran, malgran, margran
, entsprechend in den Wortbildungen;
zu
mhd.
malagranât
o. ä., dies aus
lat.
malum granatum
(;
Pfeifer
2000, 468
).
›Granatapfel‹; auch: ›trinkbarer Aufguß aus dem Saft und der Rinde des Apfels‹; dem Grantapfel werden besondere ästhetische, geschmackliche und heilende Qualitäten zugeschrieben; er dient auch als Symbol für die Mutter Gottes, als Schmuck in den Fahnen.
Zur Sache:
Lex. d. Mal.
4, 1650
.
Bedeutungsverwandte:
vgl. .
Syntagmen:
m. essen / trinken
;
der m. warm / feucht sein, jn. wärmen / feuchten, den geist stärken, kraft haben, wol schmecken, etw. bezeichnen
;
jn. mit m. umstecken
;
der süsse m.
;
most von m
.
Wortbildungen:
malagranatapfel
,
malagranat(apfel)baum
(dazu bdv.: ),
malagranaten
(Adj.).

Belegblock:

Follan, Ortolf. Arzneib.
25, 8
(
snfrk.
/
rib.
,
1398
):
wert eynen so sere dorstende, so gef eme malogranat to etende eder dyadraganatum eder lactuken.
Fischer, Brun v. Schoneb. (
md.
, Hs.
um 1400
):
ich wil dir gebin trinken, sich, | gemengeten win uz miner stat | und most von malagranat.
Voc. inc. teut.
p vjv
(
Speyer
um 1483
/
4
):
Malag͂ appel mar grã opfel malog͂ratu͂.
Mayer, Folz. Meisterl. (
nobd.
,
1517
/
8
):
O pamarancz, malogranat, | Dw [Fraüv] carioffel und müscat, | Des mandels kerns war leger stat | Ich mein deins süns so fron.
Kurrelmeyer, Dt. Bibel (
Straßb.
1466
):
noch der weingart vnd der feygbaum vnd der magrambaum
[
Luther
, 1545, Hag. 2, 20:
Granatbewm
]
[...] hat nit geblúet.
Rieder, St. Georg. Pred. (Hs. ˹
önalem.
,
1387
˺):
von dirre gezierde sprichet dú sele in canticis: ,under lege mich mit bluͤmen und umbsteke mich mit malagranatin guͦten, guͦten smak‘.
der malagranat hat grosse kraft und smeket wol. der bezaichent die gehúgde únsers herren tôdes. dú hât also grosse kraft daz sú den gaist sterket dem da gebrosten ist.
Arndt, biechlin
B jv
(
Freiburg
1523
):
Du solt trincke͂ in disem monat ab tosten / malagranat vnd oderming.
Bremer, Voc. opt.
48152
(
wobd.
,
15. Jh.
):
Malogranatus [...] granatapphelbaum [...] margranaphelpaum [...] malagnatapfelboͮm [...] malgrantpawm [...] granaaphalboͮm. Malogranatus [...] est quedam arbor, cuius fructus dicitur malogranatum [...] ex eo, quod intra corticem continet multitudinem granorum. (Idem fructus) et malum punicum dicitur, quia ex punica regione sit aduectum uel quia grana habeat rubea quasi punica.
Pfeiffer, K. v. Megenberg. B. d. Nat. (
oobd.
,
1349
/
50
):
ain apfel haizt malogranatum, wan granum ze latein haizt ain korn, dar umb haizent si die laien malgranöpfel. die süezen malgran sint mæzicleichen warm an der kraft und fäucht, alsô daz si den menschen werment und fäuchtent.
Stedtfeld, Roger-Glosse
88
;
Öst. Wb.
1, 281
.
Vgl. ferner s. v. .